Üç Silahşörler’in Akla Zarar B Plânı

Buraya kadar yazdıklarımızdan da anlaşılacağı üzere ölümsüzlük bilincine ulaşmak için ölümlülük bilincini son noktasına kadar götürüp tersine dönmesini sağlamak gerektiği aşikârdır. Ölümsüzlük teorimize neşter vurmaya meyilli okuyucularımızın muhtemel sorularını daha sorulmadan anlamsız kılmak için özellikle kaleme aldığımız bu değerli bilgiler de paylaşıldığına göre, herhalde artık anlatıya kalındığı yerden devam edilebilir. Peki ama nerede kalmıştık? Tabii ki Dr. Lawgiverz’e karşı geliştirilen B planında. Hatırlayacağınız gibi üç silahşörlerin hazırladığı plana göre Dr. Lawgiverz paranoyaya maruz bırakılacak ve intihar etmesi sağlanacaktı. Ancak bu noktada belirtmek gerekir ki doktorda öyle psikolojik savaşlara yenik düşecek göz yoktu, yoktur. Ne de olsa o kariyeri boyunca insan ruhunu didik didik ederek psikanalizle felsefeyi yepyeni bir ilişki içine sokmak suretiyle düşünce alanında rahatlıkla bir devrim olarak nitelendirebileceğimiz açılımlara zihinsel rahimlik etmiştir.

Telefon çaldığında Dr. Lawgiverz kırmızı şarabını yudumluyor ve bir vecd hâlinde orijinal el sarımı Havana purosunun tütününü piposuyla tüttürüyordu. Adeta dünyadaki her şey gayet normalmiş, ortada evrene dair aksi giden hiçbir durum yokmuş gibi bir havası vardı doktorun, ilginçtir sevgili okur, ve/fakat bir o kadar da gerçektir bu. Arayan ne aşkına yenik düşüp tekrar birleşmek istediğini bildirmek için karısı, ne astro-fizik alanındaki son bulgularını paylaşmak arzusuyla yanıp tutuşan kadim dostu Japon bilim-adamı, ne de televizyonlara ne olduğunu açıklığa kavuşturması beklenen Tekvin’di sevgili okur; zira arayan dünya devletleri ortak platformu’na bağlı istihbarat teşkilatı baş sorumlusundan başkası değildi.

Dr. Lawgiverz’le mi görüşüyorum acaba?

Evet, benim, siz kimsiniz?

Benim kim olduğum önemli değil, önemli olan sizin kim olduğunuz ve ne yapmaya çalıştığınız.

Söylediklerinizin içini doldurmanızı rica edeceğim sizden.

Söylediklerimin içi zaten dolu; senin düşündüklerin ve yaptıklarınla dolu.

Dünyanın insandan bağımsız düşünülebilmesi gerektiği yönündeki spekülasyonlarımdan söz ediyor olmalısınız.

Evet, onlardan söz ediyorum. Geçtiğimiz gün yaptığınız konuşmayı dinledik ve şüphelerimizde ne kadar haklı olduğumuzu bir kez daha anladık. Kısacası doktor, sizin güneşin söneceği yönündeki asılsız iddianın kaynağı olduğunuzu düşünüyoruz. Bununla da kalmıyor ve sizi bu iddiayı ortaya atarken bilime hizmet etmek maksadını değil, dünyamızın mevcut düzenini oluşturan neo-liberal global kapitalizmin temellerini dinamitlemek maksadını taşıdığınızdan şüpheleniyor ve sizi bir dizi akla zarar suçla itham ediyoruz.

Şimdi de teorik terörist olduk öyle mi?

Neden, daha önce olduğunuz başka şeyler de mi var yoksa?

Hayır müfettiş, kastettiğim o değildi, daha önce hiç böyle bir şey olmamıştım zira. Kastettiğim daha ziyade şuydu ki benim söylemimle güneşin sönecek oluşu arasında kurduğunuz ilişki pek hoşuma gitti. Güneşsiz bir dünyada insan da olamayacağından dünyanın insandan bağımsız kendinde-şey olarak nasıl bir yer olabileceğini tahayyül etmek kalıyor çünkü dünyayı değiştirebilmek için geriye. İnsansız bir dünya tahayyül edebilirsek, insan merkezli düşünceden kurtulur ve dünyayı güneş sistemine hapsolmuşluktan kurtarıp ait olduğu yere, yani evrenin sonsuzluğuna kavuşturabiliriz. İnsansız bir dünyayı tahayyül edebilmek için bir ölümsüz gibi düşünebilmek gerektiğini ise söylemeye bile gerek yoktur herhalde. Ama bu noktada belirtmeliyiz ki ölümlülere, yani dirilere has bir özellik olan düşünme kapasitesi, yarattığı sınırsız düzey sayesinde, ki bunu sonlu bir varlık olan insanın sonsuzluğu düşünüp matematiksel olarak açıklayabilmesinden anlıyoruz, düşüncenin sonsuzluğu hâlihazırda kendi içinde barındırıyor olduğunu gösterir. Düşüncenin öznesi olmaktan ziyade ta kendisi olan insan ise bu anlamda ölmsüzlüğü bünyesinde barındırıyor demektir. Buradaki önemli nokta söz konusu ölümsüzlüğün fiziksel ölümsüzlük olmaktan ziyade metafiziksel ölümsüzlük olduğudur. Yani epistemolojik bağlamından tamamen koparılmış salt ontolojik bir düzlemde zuhur eden düşünce olayı. Bir olay olarak düşüncenin zuhru için gereken yüzey elbette ki maddi olacaktır. Lâkin akılda tutulmalıdır ki bu maddi yüzey Aristoteles’in çizdiği sınırlar içine hapsolmuş fizik anlayışını aşan bir maddi düzeydir. Metafiziğiksel düzlemin maddenin uzantısı olduğunu ortaya koyan aşkınsal materyalizm işte bu tarz bir düşüncenin ürünüdür. Özellikle Schelling tarafından geliştirilen bu felsefi yaklaşım, Fichte’nin Kant‘ı radikalleştirmek suretiyle idealizmin doruğuna çıkmasına bir tepki olarak maddenin yeniden ön plana çıkarılmasını içerir. Maksadı yeni bir doğa felsefesi geliştirmek olan Schelling’e göre maddenin madde-ötesi etkileri vardır ve yaratılan söz konusu madde-ötesi etkiler maddeyi aşatığı gibi, madde de onları aşar. Birbirine aynı anda hem içkin hem de aşkın olan iki farklı varlık boyutundan, daha doğrusu varlığın iki farklı düzleminden söz ediyoruz demek ki burada. Bunlardan biri beş duyumuzun duyumu dahilinde olan görünen(fenomenal) düzey, diğeri ise beş duyumuzla ulaşamayacağımız ama zihnimizle algılayabileceğimiz(numenal) düzeydir. Önceleri Spekülatif Realizm, sonraları Spekülatif Materyalizm, en son olarak da Transendental Materyalizm adını vermeyi uygun bulduğumuz bu teorinin amacı, özne ve nesnenin diğer adları olan fenomenal ve numenal düzeyler arasındaki ilişkiyi bağlılaşımcılıktan koprarak, söz konusu ikiliğin üstesinden gelmek yerine onu bir gerçek olarak kabul edip bu iki düzey arasında nasıl daha sağlıklı ve üretken bir ilişki kurulabileceğini kuramsallaştırmaktır.

Sizi sizden felsefe dersleri almak için aramadım doktor. Bilmenizi isterim ki gözümüz üstünüzdedir, bir başka deyişle zan altındasınız. Eylem ve söylemlerinizi dünyayı kaosa sürüklemek yönünde sürdürmeye devam ederseniz sizi uyarmakla yetinmeyecek, daha etkili önlemlere baş vuracağız. Bu söylediklerimi ise dostça bir uyarı olarak alın lütfen. İyi günler…

İyi günler müfettiş.

Her iki taraf için de bu konuşmayı daha fazla sürdürmenin bir anlamı yoktu. Görüldüğü üzere Dr. Lawgiverz’in bu durumda yapması gereken güneşin 4.5 yıl sonra söneceği yönündeki spekülasyonu ortaya atan o çılgın bilim-adamını bulup kendini aklamaktı. Her ne kadar Dr. Lawgiverz kapitalist düzenin topyekün imhasını savunuyor olsa da, dünyanın sonunun gelmesiyle doğrudan bir ilişkisi olmasını istemiyordu. Dr. Lawgiverz’e göre kapitalizmin sonunu hayal etmek, dünyanın sonunu hayal etmekten daha zor geliyordu insanlara. O yüzden de işte bu spekülasyonlar prim yapmıştı. Oysa kendisinin yıllardır yazdığı kitaplar, makaleler, yaptığı konuşmalar, verdiği seminerler zerre kadar etkilememişti neo-liberal sistemin işleyişini ve kapitalizmin operasyonlarını. Ne zaman ki “Spekülatif Realizm”deki spekülasyon kelimesi, “güneşin 4.5 yıl içerisinde sönecek olduğu yönündeki spekülasyonlar”daki spekülasyon kelimesiyle örtüştü, Dünya Devletleri Ortak Platformu da işte o zaman harekete geçip son dönemlerde spekülasyon sözcüğünü en çok kullanan kişi olmakla kalmayıp, üstüne üstlük bir de insandan bağımsız bir dünya düşüncesiyle iktidarı kapitalin(idea) elinden alıp doğaya(gerçek) veren Dr. Lawgiverz’in peşine düştü.

Üç Silahşörler haince plânlarını yürürlüğe koymuş ve plânın ilk aşaması olan “telefonla gerginlik ve korku yaratma” safhasını başarıyla hayata geçirmişti. Şimdi sıra, bekleyip söz konusu plânın Dr. Lawgiverz üzerindeki yıkıcı etkilerini gözlemlemeye gelmişti. Dr. Lawgiverz elbette ki ölümden korkan bir insan değildi. Ne var ki bu onun da hepimiz gibi her an ölüm tehlikesiyle karşı karşıya bulunduğu gerçeğini değişitirmiyordu. Eğer nahak yere mahkum edilmek istemiyorsa derhal Gilles Deleuze’ün intiharı ve felsefesi arasındaki ilişki üzerine düşünmeyi bir tarafa bırakıp, bulması gereken o çılgın bilim-adamını bulması gerekiyordu. Oysa Dr. Lawgiverz’e göre Deleuze seçtiği ölüm biçimiyle kendi felsefesine son noktayı koymaktan ziyade, hem kendi felsefesi içinde, hem de genel olarak felsefede içe dönük bir infılâk meydana getirmek suretiyle muazzam bir açılım yaratmıştır. Deleuze’ün seçtiği filozofları okuma stratejisini hatırlayacak olursak Dr. Lawgiverz’in düşüncesinin hiç de saçma olmadığına hükmedebiliriz. Hatırlanacağı üzere Deleuze’ün okuma stratejisinin temelinde yatan eylem okunan filozofun düşüncesinin içten patlatılmasını içermekteydi. Maurice Blanchot’dan farklı olarak Deleuze intiharı bile yeni yaşam biçimlerine açılan bir kapı olarak algılamaktaydı zira. Oysa Blanchot, her ne kadar ölümün bir açılım olabileceği fikrinde Deleuze’le hemfikir olsa da, son tahlilde intiharı, yani öznenin kendi ölüm sürecini maksimal düzeyde hızlandırmak suretiyle sona erdirmesi eylemini bir zayıflık belirtisi, bir yenilgi olarak görmekteydi. Bu noktada sanırız konuya açıklık getirmesi bakımından Deleuze’ün intiharıyla felsefesi arasındaki ilişkiye dair düşünceleri üretmekte olan beyine, yani Dr. Lawgiverz’in beynine nüfuz etmek suretiyle düşüncenin sonsuz labirentlerinde ufak bir gezintiye çıkmak pek yerinde olacaktır.

Deleuze’ün felsefesinin temelinde yatan gerçek kendisinin aşkınsal deneyimcilik(transcendental empiricism) öğretisini hayata geçirmeye cüret ve teşebbüs eden ilk filozof oluşudur. Bu gerçeğin idrakinden kuvvet alarak düşünmeye devam edecek olursak diyebiliriz ki Deleuze’ün intiharı felsefesiyle çok derin ve bir o kadar da yakın bir ilişki içerisindedir. İki farklı ölüm olduğunu dile getiren düşünür sayısı ise hiç de az değildir. Bunlardan başlıcaları olan Lacan, Blanchot ve Zizek arasından birini seçip iki ölüm, daha doğrusu ölümün iki farklı boyutu arasındaki farkı görebilmemiz içinse doğrudan Deleuze’ün yaşadığı ve öldüğü zamanda düşünmüş olan Blanchot’ya konsantre olmamız gerekir. Söz konusu konsantrasyonu hayata geçirdiğimiz takdirde zihnimizde zuhur edeceği üzere görürüz ki Deleuze’ün eyleminin ve söyleminin amacı doğrudan iki ölüm arasındaki farkı ortadan kaldırmak, yani pratik ve teori, özne ve nesne, beden ve zihin, eylem ve söylem arasında farka dayanmayan yeni bir ilişki kurmaktır. Farklılığın filozofu olarak bilinen Deleuze’ün birincil ölüm olan fiziksel ölüme karşı gerçeği zaman ve uzama hapsolmuş fiziksel düzlemi aşan içkin bir alana konumlandırdığı sanal ölümü tanımlarken Blanchot’yla aynı şeyi düşünmektedir. Ne var ki iş bu iki ölüm arasındaki boşluğu ortadan kaldırmaya gelince Blanchot’ya ters düşer. Zira Deleuze için hakikat tek bir ölümün çeşitli suretlerle kendini göstermesinden ibarettir. Sanal ölümün kendisi fiziksel ölüme sebebiyet verebilmekte ve iki ölüm arasındaki ayrımı anlamsız kılabilmektedir. Bir eylem biçimi olarak bilinçli bir şekilde kendi ölümüne sebep olmak öznenin kendisini aşabileceği noktalardan sadece biridir. Hayat ancak özneye içkin sonsuz bir boşluğun sonlu yansımalarından ibaret olabilir. Bu bağlamda ölüm her zaman ve her yerdeddir. Ölümden arınmış bir yaşam namümkün olsa bile, sonsuzluğu barındırabilecek sonlu varklıklar son derece mümkündür. Belki de Badiou’nun Deleuze’ü sonsuz çoğulluğu tekilliğe hapsetmekle itham etmesinin sebebi de budur, kim bilir…

Dr. Lawgiverz’in ölümlü varlıkların kendi ölümsüzlükleriyle yüzleşmesine dair bu düşünceleri anlam dünyasında öyle bir açılım yaratacaktı ki o artık asla kendisi gibi olmayacaktı. Düşünen bir varlık olarak Dr. Lawgiverz’in idrak ettiği şeyse şuydu sevgili okur: “Dünyayı değiştirebilmek için önce dünyayı anlamak gerekir.”

Aşılması gereken bir varlık olarak ölümlü insan kendisini neden ve nasıl aşması gerektiğini kavradığında hakiki özgürleşmeye doğru ilk adım da atılmıştır olur. Bu noktada akılda tutulması gereken husus mutlak özgürleşmenin ancak özgürlük kelimesi anlamını yitirdiğinde, yani özgürleşmeye gerek kalmadığında gerçekleşebileceğidir. Demek ki yaratılması gereken koşullar aslında ezelden beridir tahakkümü altında yaşadığımız “Güneş merkezli evren” fikrinden kurtulmayı mümkün kılacak niteliklere sahip olmalıdır. Güneşi merkeze almayan bir insan doğal olarak insanı da merkeze almayan bir insan olacaktır. Böylelikle kendisinin merkezde olmadığı güneşsiz bir dünyada insan kendinden bağımsız bir varoluş düşünebilecek, kendinden bağımsız bir dünya tahayyül edebilecektir. Hayal gücü ve aklın yaratıcı senteziyle ortaya yeni anlam dünyalarının çıkması ise hem gerekli, hem de zaten kaçınılmazdır. Bu noktada kaçınılmaz sözcüğünü kullanırken sakın ola determinist bir yaklaşımı benimsediğimiz sanılmasın, böyle bir gaflete düşülmesin. Zira bilakis bizim maksadımız determinizme ve idealizme karşı materyalist ve aşkınsal bir varoluş tarzını düşünümsel olarak hayata geçirmektir.

Konuya açıklık getirmek için Quentin Meillassoux’nun spekülatif materyalizm(spekülatif maddecilik) dediği, Adrian Johnston’un ise transendental materyalizm(aşkınsal maddecilik) dediği ve ruh ile beden arasındaki ilişkiyi mercekleri değiştirdikten sonra mercek altına alan yeni bir felsefi düşünüş usûlünden bahsedeceğiz şimdi. Az önce sözünü ettiğimiz insanı dünyadan, dünyayı ise insandan bağımsız düşünememe durumuna Meillassoux’nun verdiği ad bağlılaşımcılıkdır(correlationism). Bağlılaşımcılık Kant’ta en zayıf halindeyken, Fichte’de güçlenir ve idealizmin doruklarına kadar çıkar. Kant kendinde-şeyler’den oluşan numenal düzeyi düşünülebilir ama bilinemez bir şey olarak tanımlarken, Fichte numenal düzey diye bir şeyin olamayacağını, zira numenal düzeyi konumlayan öznenenin kendisinin fenomenal bir varlık olarak sadece fenomenler(görüngüler dünyası) düzeyinde düşünebileceğini ileri sürer. Dolayısıyla Kant’tan farklı olarak Fichte açıkça ortaya koyar ki kendinde-şeyler’in dünyası olarak numenal düzey bilinemez olmakla kalmaz, düşünülemez de. Çünkü Fichte’ye göre kendinde-şey’in onu düşünen öznenin fikrinden bağımsız olarak düşünülmesi imkânsızdır.

Bağlılaşımcılığın doruk noktasının Alman İdealizmi’nin de doruk noktası olması ise hiç de şaşırtıcı değildir. Bilndiği gibi Fichte’den sonra Schelling’le birlikte Alman İdealizmi kısa süreli bir doğaya ve maddeye dönüş yaşamış, fakat ne var ki Hegel’le birlikte tekrar kavramlar ve idealar dünyasına yönelerek diyalektik materyalizmin determinizmi gereği Mutlak İdealizm ve Mutlak Materyalizm arasında gidip gelmeye hapsolmuştu Nietzsche Zerdüşt’ü(Zarathustra) yaratıncaya kadar. Nietzsche’yle birlikte sarsılan Hegelci diyalektik materyalizm içine düştüğü ve kendisiyle birlikte materyalizmi de sürüklediği girdaptan ancak Lacan, Deleuze, Badiou ve Zizek sayesinde çıkabilecekti. Bu dört düşünürün ortak noktası ise düşüncenin kaynağında maddeyi görüyor olmalarıydı. Yani hakikat düşüncelerin, fikirlerin ve ideaların dünyaya hükmetmesi olmaktan ziyade, maddenin, doğanın, adlandırılamayanın, hiçliğin ta kendisinin düşünceleri doğuran etkenler olduğuydu. Fakat özellikle Zizek’in Hegel ve Lacan destekli aşkınsal materyalizmine baktığımız zaman görürüz ki asıl mesele maddenin düşünceyi doğurduğunu kavramak meselesi değil, maddeden doğan düşüncenin de maddeyi değiştirebilecek güce ve kudrete sahip olduğunu kavramak meslesidir. Zira ancak böylelikle diyalektik materyalizmin ölüm ve yaşam, aşkın ve içkin, sonlu ve sonsuz arasındaki rolleri değiştirmekten ibaret kısır döngüsü kırılarak aşkınsal materyalizme(transcendental materialsim) yönelmek suretiyle ruh ve beden, insan ve dünya, numenal ve fenomenal, düşünce ve varlık, madde ve düşünce, insanlık ve insanlıkdışı, ölüm ve yaşam, ölümlülük ve ölümsüzlük arasındaki ilişkiye yeni bir boyut kazandırılabilir. Dünyayı değiştirmek için öncelikle onun ne olduğunu ve nasıl çalıştığını anlamamız, sonra da bu anlayış çerçevesinde dünyayı insana hapsetmeksizin değiştirmeye yönelik eylemlere girişmemiz hem mümkündür, hem de gerekli.

Kısaca özne ve nesne olarak da anabileceğimiz tüm bu ikili zıtlaşmalar doğanın yapısı gereği vardır. Pek çok düşünür bu ikili zıtlaşmaların üstesinden gelip, özne ve nesnenin birlik ve bütünülüğünü vurgulamaya çalışmış, ve/fakat bu girişimlerinde başarısız olup sükûtu hayâle uğramıştır. Varlığın bu iki boyutunun asla ayrılmaz bir bütün olarak görülmemesi gerektiğini, bilâkis tıpkı Zizek’in yaptığı gibi bu ikiliğin muhafaza edilmesi gereken bir ikilik olduğunu söyleyen Ray Brassier işte tam da bu noktada transendental materyalizmin nihilist yüzü olarak çıkıyor karşımıza. Zizek’in Badiou’dan feyz alarak yaşamın merkezine sonsuzluğu bir boş küme olarak yerleştiren Lacan ve Hegel destekli transendental materyalizminden farklı olarak Brassier, Deleuze ve Guattari’den feyz alarak, özellikle non-philosophy kavramını yaratan Laruelle’in de etkisi altında, yaşamın merkezinde yaşamı aşan bir şey olarak bulunan kendinde-şey’in ölümsüzlük değil, ölümün ta kendisi olduğunu söyler. Ben olsam bir de ölümün aşılması namümkün bir şey olduğunu idrak edersek ölümün tahakkümü altındaki yaşamlarımızı, yani ölümlülüğümüzü bir nebze olsun aşardık diye eklerdim, diye düşünmekten kendini alamayacaktır Dr. Lawgiverz.

Advertisements

One thought on “Üç Silahşörler’in Akla Zarar B Plânı

  1. Bütünün içinde hapsolmuş ölümlüler, ölümlü olduğunu bilmeyen ölümlüler, ölümsüz olduğunu bilmeyen ölümsüzler…Tam da güneş sönmeye yüz tutmuşken, tamda onu, yeniden yakarak tutuşturmaya çalışırken, Dr. Lawgiverz’in bilgisi ışığında hapsolmuşluktan kurtaran çizelgeleri tutuştururken ellere, ellermize….Kopuk bağları yaklaştıran Dr. Lawgiverz’in ışığından yansıyan sesleri duyan, bütünü parçalayıp insanı hapseden düzenden yeni ve doğadan kopuk olmayan bir düzene geçmemizin mümkün ve gerekli oluduğunu bizlere duyurdu…duyuldu…

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s